Panik Bozukluk Nedir  ve Nedenleri Nelerdir?

Panik Bozukluk Nedir ?

Panik bozukluk, bireyin öngörülemeyen bir anda yoğun korku ve fiziksel semptomlarla dolu panik atakları yaşadığı bir rahatsızlıktır. Bu ataklar genellikle kalp çarpıntısı, nefes darlığı, göğüs ağrısı, ölüm korkusu ya da kontrolünü kaybetme hissi gibi semptomlarla kendini gösterir.Panik atak çatışmalı ruhsal süreçlerin bedenselleşmiş halidir.

Bastırılmış Duygular ve İçsel Çatışmalar

Psikanalitik yaklaşım, panik bozukluğu, bilincin kabul edemediği duyguların bastırılmasıyla ilişkilendirir. Çoğunlukla öfke, korku ya da cinsel arzular gibi kabulü zor duygular bilinçdışına itilir. Kişi bu hisleri yaşamayı, dönüştürmeyi bilemediği için onları kendisinden uzak tutmaya çalışır. Ancak bastırılan bu hisler, zamanla yoğun bir baskı yaratarak panik atak biçiminde patlak verebilir.

Ayrılma Kaygısı

Panik bozukluk, çoğunlukla ayrılık ve bağlanma dinamikleriyle ilişkilidir. Çocuklukta ebeveynle sağlıklı bir ayrışma yaşanamaması ya da bağlanma figürünün kaybedilmesi, ilerleyen yaşamda panik ataklara zemin hazırlar.
Gündelik hayatta basit görünen durumlar – kalabalıkta yalnız kalmak, bir yakının uzaklaşması, erişilemez bir ilişki – bilinçdışında erken dönem ayrılık anılarını tetikleyebilir. Bu kişilerde nesne sürekliliği (gidenin geri döneceği bilgisi) zayıftır. Bağlanma figürüne ulaşamamak yoğun panik duygusu yaratır, bu da öfkeyi tetikler. Ancak öfkenin sevilen kişiyi yok edeceği korkusu, kişiyi daha da bağımlı hale getirir (Geçtan, 2003).

Ebeveyn İlişkileri ve Savunmalar

Çocuğun bir yetişkine bağımlı olma ihtiyacının otoriter ya da kuralcı ebeveyn tarafından yeterince karşılanmaması, panik bozukluğun kökeninde önemli bir faktördür. Bağlanma figürü ulaşılabilir olmadığı zaman deneyimlenen panik, beraberinde bağlanma figürlerine yönelik bir öfke de getirir. Çocuk öfkesini ebeveynini incitme korkusuyla bastırır; bilinçdışında inkar, tepki oluşumu ve olmamış kılma gibi savunmalara başvurur. Bu bastırılmış öfke, ilerleyen yıllarda ani panik nöbetleriyle geri dönebilir.

Zayıf Benlik ve Kontrol Arayışı

Panik bozukluk yaşayan kişilerin benlik yapıları görece kırılgandır. Kaygı ve telaş karşısında kolayca paniğe kapılabilirler. Dış dünyada problem çıkmamasına yönelik yoğun kontrol etme ihtiyacı yaşarlar.  Kişi, kontrol kaybı hissettiğinde baş edemeyecek kapasitesi olduğunu hissederek panik yaşabilir.

Savunmalar ve Bedensel Anlatım

Panik bozuklukta en sık görülen savunmalar bastırma, kaçınma ve somatizasyondur. Özellikle somatizasyon, bilinçdışı çatışmaların bedende ifade bulmasını sağlar. Panik atağa eşlik eden nefes darlığı, çarpıntı ya da baş dönmesi gibi belirtiler, ruhsal çatışmaların bedensel dilidir.

Psikoterapide Panik Bozukluk

Psikanalitik psikoterapide hedef, semptomları doğrudan ortadan kaldırmak değil, onların kökenindeki çatışmaları anlamlandırmaktır. Terapide bireyin çocukluk yaşantıları, kişilik yapılanması, rüyaları ve serbest çağrışımları çalışılır. Terapist–danışan ilişkisinde ortaya çıkan aktarım süreçleri üzerinden danışanın temel çatışmaları görünür hale gelir.
Bu süreçte benliğin güçlenmesi ve kişinin yaşam karşısında daha esnek baş etme becerileri geliştirmesi hedeflenir.

Psikiyatrik Destek ve İlaç Tedavisi

Panik bozukluğun tedavisinde psikanalitik psikoterapiler önemli bir rol oynasa da, bazı durumlarda ilaç tedavisi de gerekli olabilir. Belirtilerin çok yoğunlaştığı, sık tekrarladığı ve günlük işlevselliği ciddi biçimde bozduğu vakalarda psikiyatrist kontrolünde ilaç desteği sürece eklenir. İlaç tedavisi, krizi hafifletirken; psikoterapi, panik atağın bilinçdışı kökenlerini anlamayı ve dönüştürmeyi hedefler. Bu nedenle panik bozukluğun sağaltımı genellikle bütüncül bir yaklaşım gerektirir.

Sonuç

Panik atak “nedensiz” bir korku değildir. Kişinin ruhsal tarihini, bastırılmış öfkesini, kayıplarını ve bağımlılık ihtiyaçlarını içinde taşır. Psikanalitik bakış, bu görünmez hikâyeyi açığa çıkarmayı ve danışanın kendi iç dünyasıyla yeni bir bağ kurmasını mümkün kılar.

iletişim