Genel

Zarar Vermeme Çabası, Sevgiden Ağır Bastığında; Ketlenme

 

“Dürtme içimdeki narı, üstümde beyaz gömlek var.”

 

Nar, yarıldığında tehlikeli bir şekilde etrafa sıçrayabilecek taneleri taşıdığı için içindekileri güvenli ve sert bir kabukla saklar.

Tıpkı nar gibi, içindekilerinin etrafına zarar vereceğinden endişe eden insan da böyledir, uyumlu ve hassasiyet dolu tavrının ardında, sevgisini de öfkesini de kırmadan, dökmeden taşımaya çalışan biri vardır.

Oysa içindekiler, ekşisiyle tatlısıyla dışarısı tarafından keşfedilmeyi beklerken, kabuğuna yönelik sert bir baskı yapıyordur.

Kimseye zarar vermemek ve kimseyi kaybetmemek için kendisini sıkı sıkıya tutan insan gibi.

Zamanı geldiğinde, yeterince olgunlaştığında ise, kabuk kendisini çatırdatmaya başlayarak içeridekilerin dışarıya sızmasına izin verir.

İnsanın kendisini gizlemesi ile, içindekileri gösterme ihtiyacını da narın bu yolculuğuna benzetirim.

İnsan sevgisini de nefretini de beraber taşır, birisini sevdiğinde artık ona libidinal, yani yaşamsal bir yatırım da yapmaya başlar dolayısıyla sevgiyi olduğu kadar yıkıcı duygular da hissetmeye başlar.

Bu hisler başladığında ilişki için bir sınav da başlar; hayatta kalabilecek midir?

Çoğu insan, kendi içindeki gerçekliğini ortaya koyduğunda, ilişkilerine zarar verme endişesi yaşar. Bu sebeple dışarıya hiçbir şey taşırmamak, sevgisinden de önce gelir.

Aslında taşırmamak, sevmenin bir bedelidir. Kişi çok sevse de, ilişki kurmak istese de mesafeyi önceler.

Öte yandan iyisi ve kötüsünü yaşamış, tüm yıkım tehditlerine rağmen hayatta kalan ilişkiler insan için büyük bir şanstır, özellikle yaşamın başlangıcında.

Winnicott bu tablodan “Nesne Kullanımı” makalesinde bahseder. Ona göre bebeğin doğduğu çevrenin hayatta kalabilmesi, onun kendi gerçekliğini saklamak zorunda kalmayacağı, yani sahte benliği bir savunma olarak geliştirmek zorunda kalmayacağı bir ortam sunar.

Bunun yerine, sahte benlik ona güvenli bir sığınak ve gizlenme alanı olur, ve bu sağlıklıdır, tıpkı narın kabuğu gibi.

Çevresinin dayanıklılığını yaşayan insan, daha gerçek ve daha güvenli ilişkiler kurabilecektir. Ve her uzun süreli ve yakın ilişki de öyle ya da böyle bu sınavdan geçer. İlişkinin hayatta kalması ise, kişinin içindeki gerçeklikleri ötekine gösterebilmesi ve ötekinin yok olmaması sayesinde olur.

Hayatta kalan nesnenin güvenli eşliğinde kişinin bölünmüş ruhsallığı zamanla bütünleşebilir,

Ketlenme ve Eyleme Geçememe

Kendi gerçekliğini gösterdiğinde; karşı geldiğinde, öfkelendiğinde, saldırdığında, sevdiği kişinin yok olduğunu (küstüğünü, sevgisini geri çektiğini, küsüp gittiğini) deneyimleyen bebek yaşama güvenemez, kıpırdamamaya ve hiçbir şey belli etmemeye çalışır.

Zamanla kişinin yaşamı da büyük bir ketlenme etrafında örülür; bunu en çok yazma, sanat icra etme, ilişkisel-bedensel yakınlıklarda, yani insanın kendi içindekileri dışarı yansıtacağı eylemlerde görürüz.

Bu eylemler çoğunlukla ketlenmeye takılır, çünkü iç dünyanın bu yansıtıması, boşaltılması karşısında büyük bir kaygı taşırlar; birisine zarar verecek miyim? Rezil olacak mıyım?

Sırf bu sebeple yazdığı yazıyı silen, çizdiği resimlerini saklayan, içindeki karşı koyamadığı üretme arzusunu bastırıp ketleyen çok kişi tanıdım.

Bu sebeple, bir türlü eyleme geçememe, arzularından kaçınma, çok sevse de istese de bir türlü ilişki kuramama, cansızlık, hevessizlik gibi tabloları psikanalitik çalışmalarda erken dönemde hayatta kalan, sağlam bir ilişkinin içselleştirilememesi olarak okumak yolumuzu aydınlatmıştır. Winnicott gözlemleri ve çalışmaları ile bizi, insanın gerçek hissetmesi için dayanıklı, yıkılmayan kişilere ihtiyacı olduğunu ve terapistin de geliştirmesi gereken en önemli özelliğinin bu dayanıklılığı sunabilecek ruhsal kapasiteye sahip olması gerektiği konusunda uyarmıştır. Ve kendi çalışmalarında da ve onun izinden gidenler de çalıştığı kişilere bu dayanıklılığı ve gerçek bir ilişkiyi sunduktan sonra ketlenmenin ortadan kalktığını, kişilerin bölünmüş benliklerinin bütünleşebildiğini deneyimlemişlerdir .

Kaynak:

Jan Abram; The Surviving Object.

Winnicott, Oyun ve Gerçeklik.

 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir